Duitslandweb logo Duitslandweb

Flesjes en blikjes belanden in Duitsland niet in de berm
Serie: Zo doen ze dat in Duitsland

Achtergrond - 19 december 2017 - Auteurs: Wiebke Pittlik, Alieke Kleve

De Nederlandse Tweede Kamer overweegt statiegeld op blikjes en flesjes in te voeren om zwerfvuil te verminderen. Goed plan, zegt de Duitse verpakkingsdeskundige Jürgen Heinisch. In Duitsland zit al sinds 2003 statiegeld op vrijwel alle soorten flessen en blikjes. Een succes: “Zwerfvuil is zeer duidelijk afgenomen.”

Flesjes en blikjes belanden in Duitsland niet in de berm
© Plastic Soup Foundation

Toen in Duitsland statiegeld werd ingevoerd op blikjes en flesjes, was Jürgen Trittin van de Groenen verantwoordelijk minister. Hij wilde vooral de verkoop van blikjes terugdringen, én voorkomen dat drankverpakkingen in de natuur terechtkomen. De retourfles van glas of plastic moest op die manier een marktaandeel van 80 procent krijgen.

Het terugdringen van de blikjesverkoop is gelukt: voor de invoering van de Dosenpfand (zoals het statiegeld op eenmalige drankverpakkingen in de volksmond ook wel wordt genoemd), werden zeven miljard blikjes verkocht. Twee jaar later, in 2005, waren het er nog maar 100 miljoen. Dat kwam ook omdat het inleversysteem erg onhandig was. Blikjes en flesjes konden alleen worden ingeleverd in de winkel waar ze waren gekocht.

Zo doen ze dat in Duitsland
In de serie 'Zo doen ze dat in Duitsland' laat Duitslandweb zien hoe ze in Duitsland omgaan met actuele kwesties die in Nederland ook spelen.

Vanaf 2006 kwam er een landelijk inleversysteem. Vanaf dat jaar steeg de blikverkoop weer gestaag. In 2016 werden alweer 2,5 miljard blikjes verkocht in Duitsland. Blik is wel milieuvriendelijker dan vroeger, omdat volgens de blikindustrie 98 procent wordt gerecycled en het blik dunner is geworden, waardoor minder grondstof wordt gebruikt. Het vergroten van het aandeel hervulbare retourflessen - Merhrwegflaschen in het Duits - is niet gelukt. Dat percentage neemt al jaren af.

Ongeveer 96 procent van de statiegeldverpakkingen wordt ingeleverd.

En hoe staat het met het tweede streven van Trittin, het terugdringen van zwerfafval? Heinisch, adviseur bij het onafhankelijke onderzoeksbureau Gesellschaft für Verpackungsmarktforschung, constateert een duidelijke afname van zwerfafval. Volgens het ministerie van Milieu wordt ongeveer 96 procent van de statiegeldverpakkingen ingeleverd. Die komen dus niet op straat terecht.

“Ik zou het de Nederlandse regering aanbevelen om een statiegeldsysteem voor eenmalige drankverpakkingen in te voeren”, zegt Heinisch. Een studie van zijn instituut laat bovendien zien dat het inzamelpercentage voor halveliterflessen bijna net zo hoog is als dat van andere plastic statiegeldflessen, ondanks het feit dat deze veel vaker buitenshuis worden gebruikt.

Een ander belangrijk argument voor het heffen van statiegeld op eenmalige drankverpakkingen, is dat het ingezamelde materiaal heel weinig vervuild is, legt Heinisch uit. Daardoor worden recyclingspercentages van tussen de 95 en 99 procent bereikt.

Statiegeld is volgens Heinisch effectiever tegen zwerfvuil dan belasting op eenmalige verpakkingen: “Dit zou de winkelprijzen alleen maar verhogen”, aldus Heinisch. “Het zwerfafvalprobleem zal door een verpakkingsheffing in ieder geval niet opgelost worden.”

Pfandsammler

Het brede Duitse statiegeldsysteem heeft tot een heel nieuw sociaal fenomeen geleid. De flesjes en blikjes die niet door de consument worden ingeleverd, vinden vaak via flesjesverzamelaars (Pfandjäger of Pfandsammler) hun weg terug naar de winkel. Zij zoeken op straat en in prullenbakken naar flesjes en blikjes voor het statiegeld. Een opvallend Duits verschijnsel, dat ook bijvoorbeeld op parkeerplaatsen langs de snelweg en op stations gezien wordt.

Pfandsammler in Berlijn. Picture Alliance/Robert Schlesinger

Statiegeldalliantie

Terug naar Nederland. De Tweede Kamer zou eigenlijk midden december overleggen over de uitbreiding van het statiegeld, maar dit overleg is uitgesteld tot februari. Voorstanders van statiegeld op kleine flesjes en blikjes hebben zich inmiddels verenigd in de Statiegeldalliantie en voeren met acties de druk op.

Merijn Tinga, beter bekend als de Plastic Soup Surfer, bood in februari 2017 een petitie aan en kreeg de toezegging dat de Tweede Kamer wil zorgen dat er in drie jaar tijd 90 procent minder plastic zwerfflesjes in het milieu komen. Het ministerie liet een studie doen naar de kosten en baten. Ondertussen peddelde Tinga deze zomer de Rijn af op zoek naar de bron van het plastic dat in de zee terecht komt en om aandacht te vragen voor het vele plastic dat hij tegenkwam. Hij baalt dat het kameroverleg, waar zijn campagne op is gericht, nu is uitgesteld, zegt hij in lokale media.

In Duitsland zijn ze ook weer aan de wetgeving aan het sleutelen. De Bondsdag heeft eind maart 2017 besloten om zich in de nieuwe verpakkingswet voor de herbruikbare Mehrwegflasche in te zetten. Die wet moet in 2019 ingaan. De Duitse overheid wil dat 70 procent van de totale hoeveelheid flessen in omloop in 2022 een Mehrwegflasche is.

Tags: statiegeld

Reacties

A Mulde - 20 december 2017 20:48

En terecht statiegeld erop , maar waarom moet het hier allemaal zo lang duren . dit snap ik dus echt niet .

Reageer
Rens - 20 december 2017 18:15

Helemaal goed, niemand wil het in de natuur en toch ligt het er. Zodra het geld kost gaan de mensen er op letten, net als de plastic tasjes.

Reageer
Astrid Rens - 29 januari 2018 20:49

Helaas maakt het echt heel veel mensen, jong en oud, helemaal niets uit waar hun troep terecht komt. Ik woon er tussenin en eigenlijk is dat niet vol te houden. En als er 10 cent geheven zou worden op een blikje zouden ze het nog van zich afgelopen. " Voor de kinderen die het gaan zoeken en inleveren".

Antoinette - 20 december 2017 14:11

Dat is niet alleen in Duitsland het geval. In Zweden wordt ook statiegeld geheven.

Reageer
Maximaal 500 tekens toegestaan

Lees meer over 'Nederland-Duitsland':

De vertrekhal

De vertrekhal

Merlijn Schoonenboom laat zich in Berlijn vaccineren en vraagt zich in de rij af: heeft Duitsland het in de coronacrisis dan toch beter gedaan dan Nederland?

Lees meer

Fragment: 'Tussen utopie en crisis'

Fragment: 'Tussen utopie en crisis'

In zijn nieuwe boek analyseert historicus Frits Boterman ook de invloed van Duitse cultuur op Nederland in het interbellum.

Lees meer

Merkel: Je kunt geen streep zetten onder het verleden

Merkel: Je kunt geen streep zetten onder het verleden

We moeten ons verzetten tegen elke vorm van racisme en haat, zei kanselier Merkel in haar 5 mei lezing.

Lees meer

Warum, wieso: kopen Duitsers koffie in Nederland?

Warum, wieso: kopen Duitsers koffie in Nederland?

In de serie 'Warum, wieso?' zoeken we alledaagse Duitse kwesties uit. Aflevering 4: Kaffeesteuer

Lees meer


top
Op deze site worden cookies gebruikt, wilt u hiermee akkoord gaan?
Accepteer Weiger