Premier Jetten maakt kennis met Merz in Berlijn

Merz (CDU) en Jetten (D66) benadrukten de goede Nederlands-Duitse samenwerking op het gebied van energie. Beide landen hebben afspraken gemaakt over gaswinning op de Noordzee, om voor meer energiezekerheid te kunnen zorgen, ook met het oog op de oorlog in het Midden-Oosten, aldus Merz. Nederland is vanwege de dreigende energietekorten bereid om op korte termijn meer gas te winnen in het Nederlandse deel van de Noordzee, zei Jetten. Daarnaast zet Nederland in op meer offshore windenergie en op kernenergie, als deel van de energiemix, zei de Nederlandse premier. Duitsland maakt geen gebruik meer van kernenergie, het land heeft zijn kerncentrales in 2023 gesloten.

Merz en Jetten maakten duidelijk dat Duitsland en Nederland niet ingaan op het verzoek van de Amerikaanse president Donald Trump om mee te doen aan een missie in de Straat van Hormuz. Over de oorlog in Iran zei Merz dat Duitsland geen militaire rol in het conflict op zich gaat nemen. Hij sprak van een oorlog "met onduidelijke doelen", die "zo snel mogelijk en met een duidelijke strategie" moet worden beëindigd. De oorlog, die de VS en Israël zijn begonnen, is ook geen zaak van de NAVO, aldus Merz. "De NAVO is een verdedigingsalliantie, geen interventie-alliantie." Jetten was iets minder stellig en zei dat er nog geen concreet voorstel voor zo'n missie in de Straat van Hormuz voorligt.

Legersamenwerking

Beide regeringsleiders hebben verder gesproken over militaire steun aan Oekraïne, vooral als het gaat om luchtafweer. Nederland en Duitsland hebben een unieke legersamenwerking met volledig geïntegreerde binationale legereenheden, benadrukten Merz en Jetten. Die gezamenlijke ervaringen, zoals bij de verdediging van de oostflank van de NAVO en bij de samenwerking in de wapenindustrie, kunnen dienen als blauwdruk voor de opbouw van een eigen Europese defensie binnen de NAVO, aldus Jetten.

In aanloop naar de Europese Raad later deze week spraken Jetten en Merz ook over maatregelen die de concurrentiepositie van de EU moeten verbeteren, met "minder onnodige regels" en "innovatie als motor voor toekomtige groei", aldus Jetten. Als onderdeel van de kleine groep nettobetalers aan de EU hebben Nederland en Duitsland op dit gebied gemeenschappelijke belangen, aldus Merz.

Jetten werd maandagmiddag in Berlijn met militaire eer ontvangen bij het Bundeskanzleramt, het kantoor van kanselier Merz. De ontvangst was hartelijk. Op de persconferentie sprak Merz zijn Nederlandse collega aan met 'lieber Rob' en de kanselier glimlachte naar Jetten toen die zijn statement in het Duits begon.

Jettens buitenlandse reizen

Jettens bezoek aan Berlijn was zijn derde buitenlandse reis sinds zijn aantreden als minister-president. Zijn eerste reis ging begin maart naar Brussel, waar hij sprak met voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Raad Antonio Costa en met NAVO-baas Mark Rutte. Ook had hij een ontmoeting met de Belgische premier Bart de Wever. Vorige week was Jetten bij de Franse president Emmanuel Macron in Parijs, die hij onder meer sprak over de Nederlandse steun aan de Franse missie ter berscherming van Cyprus tegen Iran en over de samenwerking met Frankrijk en enkele andere Europese landen op het gebied van kernwapens. 

Het is gebruikelijk dat nieuwe Nederlandse regeringsleiders snel na hun aantreden een bezoek brengen aan Duitsland, het belangrijkste buurland. Mark Rutte (VVD) reisde elke keer als hij een nieuw kabinet had gevormd, vrijwel direct naar Duitsland. Dick Schoof deed dat niet, hij bracht pas bijna een jaar na zijn aantreden een officieel bezoek, toen hij al demissionair was. 

Intensievere betrekkingen

De Nederlands-Duitse betrekkingen hebben de afgelopen jaren geleden onder de slecht functionerende kabinetten in beide landen. In Duitsland werd de regering van kanselier Olaf Scholz (SPD, 2021-2024) opgeslokt door interne ruzies van de coalitiepartijen SPD, Groenen en FDP, in Nederland gebeurde hetzelfde in het kabinet-Schoof met de PVV, VVD, NSC en BBB. Mede daardoor waren de contacten tussen beide landen minder intensief dan onder Merkel en Rutte.

In Duitsland is vorig jaar kanselier Merz (CDU) aangetreden, die zich internationaal weer laat gelden. Het kabinet-Jetten wil volgens zijn regeerakkoord 'een sterk Nederland in een sterk Europa'. De internationale ontwikkelingen dwingen ook tot samenwerking. Jetten heeft bovendien als minister van Klimaat en Energie in Rutte-IV ervaring opgedaan met de Duitse politiek. In beide landen is de verwachting dat de Nederlands-Duitse betrekkingen weer intensiever worden. 

Dit artikel is een geactualiseerde versie van een bericht over Jettens bezoek aan Merz dat op 16 maart was gepubliceerd.