Duitslandweb logo Duitslandweb

Oorlog is 'heiß'
Column: Voor de klas

Columns - 23 november 2017 - Auteur: Iduna Paalman

Bij de Tweede Wereldoorlog gaan de oren open. Als ik ‘bomaanslag’ zeg of ‘concentratiekamp’, ‘Jodenvervolging’ of ‘nationaalsocialisme’, gaan alle gezichten naar voren, alle monden dicht. Grammatica, woordjes, zinnetjes, dat zal allemaal wel, maar de oorlog is heiß. Hoe gruwelijker hoe beter.

Oorlog is 'heiß' © Bundesarchiv B183-Z0309-310/G. Beyer
Dresden in 1945

In een kwartiertje Landeskunde – we zijn eigenlijk bezig met de topografie van Duitsland en we verzamelen kenmerken van de verschillende Bundesländer en hun hoofdsteden – komt Dresden aan bod. Waar de leerlingen bij de Bremer Stadtmusiker nog half bewusteloos in hun stoelen hingen van de slaap, en bij Bayern alleen maar versuft “Bayern München, voetbal, ja ja ja” mompelden, schieten ze bij het horen van de bommen op Dresden omhoog.

“Wie deden dat?”
“Waren er veel doden?”
“Hoeveel van de stad was verwoest?”
“Was dat nodig?”
“Ja tuurlijk was dat nodig man, Hitler was veel erger.”

Columnserie 'Voor de klas'
Docenten Duits zijn schaars. Met verschillende initiatieven wordt geprobeerd het vak aantrekkelijker te maken. Duitslandweb volgt beginnend docent Duits Iduna Paalman, die over haar leservaringen schrijft.

Als ik refereer aan het indrukwekkende lied Wie liegt die Stadt so wüst – een koorwerk over het bombardement, gecomponeerd door Rudolf Mauersberger en op 4 augustus 1945 voor het eerst opgevoerd in de resten van de uitgebrande Kreuzkirche in Dresden – luisteren de leerlingen ademloos. De meest emotionele regels over de platgegooide stad, ‘Sie ist ja zu greulich heruntergestoßen / und hat dazu niemand, der sie tröstet’, hoef ik niet eens meer uit te leggen.

Als we bij Bundesland Hamburg zijn aangekomen en de leerlingen het belang van de haven uitzoeken vraagt een leerling haast hoopvol: “Zijn daar ook bommen gevallen?”
Een tweede leerling vertrouwt mij toe: “Ik ben een echte Tweede-Wereldoorlog-fan.” Dan hoort hij wat hij zegt. “Kenner”, zegt hij er gauw achteraan, “kenner”.
“Hitler was de verschrikkelijkste persoon aller tijden”, zegt een derde. Hij kijkt er wellustig bij, alsof hij zo dadelijk aan zijn feestmaal van vers geschoten wild gaat beginnen. “Ik kan me niet voorstellen dat iemand zoveel slechte dingen kan doen. Jij?”

Ook in een hogere klas, waar de Tweede Wereldoorlog-roman 'Damals war es Friedrich' wordt gelezen, wordt er ineens een stuk beter opgelet bij het hoofdstuk waarin meneer Schneider en de rabbi door de Duitse politie worden meegenomen. “Jullie kunnen wel raden hoe dat voor hen afliep”, zeg ik.
Holy fuck”, zegt een leerling.

Vroeger speelden ze oorlogje in de achtertuin, die leerlingen, nu begint het besef van goed en kwaad langzaam écht binnen te dringen. En niets zorgt voor zoveel focus en interesse als dat. Het is dus voor ons docenten misschien een goede tip; ingekakte of juist te drukke leerlingen? Plan een kort momentje oorlogsdetails in en ze zijn weer volledig bij de les.

Beluister hier de compositie van Mauersberger 

Reacties

Claudia Tillmann - 29 november 2017 01:13

Heerlijke column weer. Ik vertel zelf in de klas graag het onderduikverhaal van de buren van mijn grootouders. Vinden leerlingen ook prachtig.

Reageer
Maximaal 500 tekens toegestaan

Lees meer over 'Onderwijs':

Kom maar, lelijk Duitsland

Kom maar, lelijk Duitsland

Docente Duits Iduna Paalman wilde in de vakantie niet aan school denken. Dat was sowieso al lastig. En toen las ze over Chemnitz.

Lees meer

Preivesie

Preivesie

Als docente Duits Iduna Paalman beoordelingen in de klas bespreekt, wijzen haar leerlingen haar op de nieuwe privacy-regels. “Zeg juf, dit is schending.”

Lees meer

Burgerschap leren bij Duits en Frans

Burgerschap leren bij Duits en Frans

Empathie en debatteren is niet alleen iets voor maatschappijleer, maar kan ook prima in het vreemdetalenonderwijs.

Lees meer

Doetjes

Doetjes

Docente Duits Iduna Paalman leert haar leerlingen van hun vindingrijkste kant kennen tijdens een voetbalwedstrijd op de sportdag.

Lees meer


top
Op deze site worden cookies gebruikt, wilt u hiermee akkoord gaan?
Accepteer Weiger