Ilse Aigner moet nieuwe Duitse president worden

Aigner (61) werd al in april als kandidaat naar voren geschoven door Markus Söder, CSU-leider en minister-president van Beieren. Hij noemde haar naam daarna meermaals, tot irritatie van Merz, die vond dat Söder voor zijn beurt sprak en liever een vrouw uit zijn eigen CDU als bondspresident zag. De CDU heeft als grotere partij het eerste recht om een kandidaat voor te stellen, voordat de kleinere Beierse zusterpartij CSU dat doet, vond Merz. 

Er circuleerden de afgelopen weken steeds weer nieuwe namen van CDU-vrouwen, maar zij wonnen het niet van Aigner, die ook de steun van de SPD en van meerdere Groenen-politici heeft. Zondagavond tijdens een CDU-topoverleg schaarde ook Merz zich achter Aigner. Maandagmiddag heeft hij haar tijdens een persconferentie als de kandidaat van de coalitiepartijen CDU/CSU en SPD voorgesteld. "Ik wil een kandidaat zijn van het midden, om kloven te overbruggen", zei Aigner vanmiddag in Berlijn. "Mijn taal zal duidelijk zijn en begrijpelijk." 

Aigner is een ervaren politicus. Ze was minister van Consumentenbelangen in het kabinet Merkel-II (2009-2013) en van 2013 tot en met 2018 deelstaatminister van Economische Zaken en vice-minister-president in Beieren. Daarna werd ze voorzitter van het Beierse deelstaatparlement. Ze geldt als nuchter, pragmatisch en iemand die makkelijk met mensen omgaat, aldus Tagesschau. Ook politici van andere partijen waarderen haar. SPD-leider Lars Klingbeil prijst haar vermogen om te verbinden. 

Ze is geen jurist - anders dan veel Duitse politici - maar elektrotechnisch ingenieur. In de jaren negentig werkte ze voor een Duits bedrijf mee aan de ontwikkeling van een elektrisch systeem voor helikopters. In Beieren zette ze zich de afgelopen jaren expliciet in voor de democratie en sprak ze zich uit tegen populisme.

Bundesversammlung

De bondspresident is het staatshoofd van Duitsland. Hij heeft weinig politieke macht, maar moet juist boven de partijen staan. Ook vertegenwoordigt de president de Duitse staat in het buitenland. Toch kan hij in de Duitse politiek en samenleving een belangrijke rol spelen. De president kan maatschappelijke debatten initiëren en hij kan in uitzonderlijke gevallen het parlement ontbinden en nieuwe verkiezingen uitschrijven. Steinmeier deed dat bijvoorbeeld in 2024, toen het kabinet van Olaf Scholz (SPD) was gevallen.

De nieuwe president wordt op 30 januari gekozen. Dat doet de Bundesversammlung, het grootste staatkundige orgaan van de bondsrepubliek. Die bestaat uit alle 630 leden van de Bondsdag en evenveel afgevaardigden uit de deelstaten, samen meer dan 1200 mensen. De deelstaten vaardigen politici af, maar traditiegetrouw ook prominente Duitsers en mensen die zich verdienstelijk hebben gemaakt voor de samenleving. Zo waren bij de herverkiezing van president Steinmeier in 2022 onder meer viroloog Christian Drosten, rapper Lady Bitch Ray en voetballer Leon Goretzka aanwezig. In januari stemt in ieder geval oud-kanselier Angela Merkel (CDU) mee, zij wordt afgevaardigd door de deelstaat Sleeswijk-Holstein.

Een bondspresident mag maximaal twee termijnen van vijf jaar aanblijven. Het is een ongeschreven regel dat de regeringspartijen elkaar afwisselen bij het leveren van een president.