Boeken: Duitsland onder de loep

‘Duitsland, een weerbare democratie. Over macht en tegenmacht’ - Henk Letschert

Henk Letschert onderzoekt in zijn boek hoe weerbaar de democratie is in het Duitsland van vandaag. De Bondsrepubliek kreeg na de Tweede Wereldoorlog een politiek systeem dat een herhaling van de fouten van het verleden moest voorkomen. Toch staat de Duitse democratie weer onder druk. 

“Letscherts boek is een goed leesbaar naslagwerk van hoe de Duitse politiek is opgebouwd en hoe die in de praktijk werkt”, zegt Duitslandweb-redacteur Marja Verburg. Hij legt uit welke rol het kiesstelsel, de regering, de deelstaten en het Constitutioneel Hof spelen. Ook gaat hij in op hoe de Duitse samenleving functioneert en waar de zwaktes zitten in het ogenschijnlijk zo stabiele Duitse systeem. “Wat kunnen de Duitsers doen om hun democratie weerbaar te houden? Dat is niet alleen relevant voor Duitsland, legt Letschert uit, maar heeft ook grote politieke en economische betekenis voor de rest van Europa.”   

Henk Letschert is politicoloog en werkte onder meer als Statenlid in de provincie Zuid-Holland en als Europaspecialist van de Provincie Noord-Brabant. Ook was hij docent Europese Studies aan de Hogeschool NTI. Eerder verscheen van hem 'Twee eeuwen Duitse Europapolitiek' (2020). (Uitgeverij Doornwater, november 2025, 386 pagina's)

‘Nabuurschap onder druk. Nederland en Duitsland in een turbulente wereld’ - Jacco Pekelder, Marja Verburg, Michiel Mulder

De relatie tussen Duitsland en Nederland is steeds meer onder druk komen te staan. De vanzelfsprekendheid die onder Angela Merkel en Mark Rutte de toon zette, is verdwenen. Tegelijkertijd vragen geopolitieke en binnenlandse turbulenties meer dan ooit om eensgezindheid en intensieve samenwerking. “Maar je ziet hoe die crises soms een negatieve rol spelen in de relaties”, vertelt co-auteur Jacco Pekelder in de podcast ‘Achtung! Duitse udates’. “Beide landen zijn zo druk met het ‘overmeesteren’ van die crises dat ze geen tijd meer vinden om de dingen te doen waar we goed in zijn met elkaar, zoals handel drijven en betere omstandigheden creëren voor grensoverschrijdende samenwerking.”  

In ‘Nabuurschap onder druk’ houden de auteurs de Nederlands-Duitse relatie van de afgelopen 30 jaar tegen het licht. Ze laten zien hoe politieke, economische en maatschappelijke initiatieven in de jaren negentig hebben geleid tot betere betrekkingen tussen beide landen; ze gaan in op de goede relatie tussen Merkel en Rutte en de stilstand onder hun opvolgers Olaf Scholz en Dick Schoof; de samenwerking van beide landen in Europa; en op de levendige contacten in de grensregio, die een inspirerend voorbeelden vormen. Een hecht Nederlands-Duits partnerschap blijft volgens hen essentieel voor de toekomst van Europa.

Jacco Pekelder is historicus en hoogleraar-directeur van het Zentrum für Niederlande-Studien van de Universiteit Münster. Marja Verburg is historicus en verbonden aan het Duitsland Instituut bij de Universiteit van Amsterdam. Michiel Mulder is historicus met masters in Internationale Betrekkingen en Journalistiek. (Boom Uitgevers, juni 2026, 272 pagina’s)

‘Het verdampte land. Hardnekkige misverstanden en verrassende verhalen over Duitsland’ - Jeroen Reygaert

De Vlaamse journalist Jeroen Reygaert weerlegt in zijn boek zes verschillende misverstanden over het huidige Duitsland. Zo is het niet meer het moderne land waar alles goed werkt of de economische motor van Europa, betoogt hij.

“Het boek is vooral geschreven om de kennis over Duitsland te updaten,” vertelde Reygaerts in juli bij Bureau Buitenland (NPO Radio 1). “Bij de meeste Vlamingen houdt de kennis op na de jaren negentig, toen het nog een schitterend welvarend draaiend land was, waar wij vanuit België naar opkeken. En dat doen we nog steeds, maar niet altijd even terecht.” Vlaamse media hebben ook geen eigen correspondenten in Duitsland, legt Reygaert in zijn boek uit. 

In Nederland is de kennis over het grootste buurland volgens Reygaert beter. Maar ook voor Nederlanders biedt ‘Het verdampte land’ verrassende inzichten. Reygaert gebruikt zijn eigen ervaringen die hij als journalist en als reisleider in Duitsland heeft opgedaan. Die verbindt hij in dit prettig leesbare boek met historische en actuele ontwikkelingen. 

Jeroen Reygaert is buitenlandjournalist bij de Belgische omroep VRT en is als Duitslandkenner ook te horen bij andere Vlaamse en bij Nederlandse media. Hij komt regelmatig in Duitsland, als journalist voor de VRT en als reisbegeleider bij de Belgische reisorganisatie ‘Anders Reizen’. (Uitgeverij Acco, juli 2026,159 pagina’s)

‘Duitse dagdromen over het keizerrijk’ - Guy Hoeks 

In ‘Duitse dagdromen over het keizerrijk’ vertelt journalist Guy Hoeks het verhaal van de Reichsbürger: een groep Duitsers die de legitimiteit van de huidige bondsrepubliek en haar wetten bestrijdt. Velen van hen erkennen in plaats daarvan het Duitse Rijk zoals dat in 1871 ontstond. Een deel van de Rijksburgers is rechtsextremist en wil de huidige Duitse staat zelfs omverwerpen. Een van hen is Heinrich XIII. Prinz Reuß, nazaat van een oud vorstenhuis uit Thüringen, die in 2022 werd opgepakt omdat hij met anderen een staatsgreep voorbereidde.

“Hoeks reist door Duitsland en probeert te begrijpen hoe mensen ertoe komen de legitimiteit van hun eigen staat te verwerpen”, schrijft het onafhankelijke Belgische literair platform Librar. De combinatie van historische fantasieën en hedendaagse frustraties maken het onderwerp intrigerend. “Hij spreekt met aanhangers van de beweging, maar ook met familieleden van Reuß en mensen die ongewild bij de mislukte staatsgreep betrokken raakten. Die journalistieke keuze voorkomt dat het boek uitsluitend vanuit het perspectief van de politie of de Duitse overheid wordt verteld.”

Hoeks was van 2021 tot en met september 2026 correspondent in Duitsland voor onder meer EW Magazine, het Algemeen Dagblad en BNR Nieuwsradio. Sinds oktober 2026 is hij EU-correspondent in Brussel. (Uitgeverij Prometheus, september 2026, 224 pagina’s)

‘Van links naar rechts. Het oosten van Duitsland op de dool’ - Dirk Rochtus

De Vlaamse historicus Dirk Rochtus onderzoekt hoe kritische denkers en burgers in de DDR en in het Oost-Duitsland van na 1990 reageerden op wat hij omschrijft als ‘bevoogding door de elites’. Hij kijkt naar de politieke en maatschappelijke geschiedenis van de DDR, waar de communistische partij SED de dienst uitmaakte, en naar de ontwikkeling van de Oost-Duitse deelstaten na 1990. Daar zorgden de veranderingen na de eenwording voor veel onzekerheid.

“De West-Duitse elites wilden het oosten van Duitsland omkneden tot een verlengstuk van de Bondsrepubliek zonder rekening te houden met de regionale gevoeligheden”, schrijft boekenwebsite Hebban. Dat bracht veel mensen ertoe op de PDS en daarna Die Linke te stemmen, de politieke erfgenamen van de SED. Inmiddels is de rechts-radicale AfD in meerdere Oost-Duitse deelstaten de grootste partij.

Om te begrijpen waarom de flankpartijen het zo goed doen in Oost-Duitsland, richt Rochtus “zijn vizier vooral op afwijkende geluiden in de DDR, die ook na de eenwording bleven doorklinken”, schrijft literair weblog Tzum in een recensie. 

Dirk Rochtus is hoogleraar Duitse geschiedenis en European Politics aan de Katholieke Universiteit Leuven. Eerder verschenen van hem onder meer de boeken ‘Scherprechters van de geest. Duits debat tot op het bot’ (2021) en ‘Duitsland. De macht van Merkel’ (2017). (Uitgeverij Ertsberg, september 2026, 272 pagina’s)

‘Duitsland, gidsland op een kantelpunt’ - Bjorn Gens

De Vlaamse oud-diplomaat Bjorn Gens debuteert op 5 november 2026 met zijn boek 'Duitsland. Gidsland op een kantelpunt’.

Gens laat zien hoe Duitsland worstelt met zichzelf en met zijn plek in de wereld, staat te lezen op de achterflap van het boek. Het Russische gas valt weg als brandstof voor de Duitse industrie, Trumps Amerika keert zich af van Europa en China verandert van winstgevende partner in strategische rivaal. Tegelijk groeien intern de spanningen: extreemrechts wint terrein en de kloof tussen oost en west dreigt opnieuw te verdiepen. Ook gaat hij in op het Duitse Israël-beleid in het hoofdstuk ‘Israël en de herinneringscultuur: van moreel kompas naar onmogelijk dilemma’.

Duitsland staat op een historisch kantelpunt, betoogt Gens in zijn boek. Kan het land boven zichzelf uitstijgen en het leiderschap op zich nemen dat Europa nodig heeft - of raakt het verstrikt in zijn eigen tegenstellingen? 

Hanco Jürgens van het Duitsland Instituut over ‘Duitsland, gidsland op een kantelpunt’: “Als je wil weten wat er in Duitsland en Europa op het spel staat, lees dit boek.”

Bjorn Gens is Duitslandkenner en werkte de afgelopen jaren als politiek medewerker op de Belgische ambassade in Berlijn en bij de Permanente Vertegenwoordiging van België bij de Europese Unie in Brussel. (Uitgeverij De Bezige Bij, november 2026, 304 pagina’s)

‘Berlijn & Omgeving’ - Laurens Bluekens en Ida Reihani

Laurens Bluekens en Ida Reihani willen de lezers van hun boek meenemen naar onbekendere, historische, culturele en groene parels in Berlijn, de buitenwijken en de eindeloze natuur van Brandenburg. Ze reizen “dwars door de lagen van de tijd – van de keizers naar de Weimarrepubliek en van het Derde Rijk naar de Koude Oorlog”, schrijft Bluekens over ‘Berlijn & omgeving’ aan de Duitslandweb-redactie.

Er komt van alles voorbij: van Einsteins zomerhuisje in Caputh tot de verstopte Leninbeelden van Wünsdorf-Zossen en Fürstenberg/Havel, van de glooiingen van de Märkische Schweiz tot fietsen over de Mauerweg door het ‘Pruisische Arcadië’, en van de industriële kalkkathedraal van Rüdersdorf tot het verlaten sanatorium Beelitz-Heilstätten. Het boek biedt volgens Bluekens ook wat meer journalistieke en beschouwende passages over het veranderende karakter van de stad.

‘Berlijn & omgeving’ is onderdeel van ‘Slow Travel Europe’, een initiatief dat zich richt op een bewuste en duurzame manier van reizen door Europa, met een nadruk op wandelen, fietsen en treinreizen. (Uitgeverij Fjord, november 2026, 272 pagina’s)