Duitslandweb logo Duitslandweb

Niet Hitler maar Adenauer bouwde eerste snelweg

Achtergrond - 8 augustus 2022 - Auteur: Wiebke Pittlik

Op 8 augustus 1932, vandaag precies 90 jaar geleden, reden de eerste auto’s over de nieuwe en eerste snelweg van Duitsland tussen Keulen en Bonn. Een Kraftfahrstraße, werd de weg zonder kruisingen en met aan beide zijden twee banen genoemd. Twee dagen tevoren had de Keulse burgemeester Konrad Adenauer, die na de oorlog de eerste bondskanselier van Duitsland werd, de weg feestelijk geopend.

Niet Hitler maar Adenauer bouwde eerste snelweg
© Bundesarchiv, B183-R27373 CC-BY-SA 3.0

Was u in de veronderstelling dat het Duitse snelwegnetwerk een idee van Adolf Hitler was? Dan bent u niet de enige. Hitler heeft kosten nog moeite gespaard om deze indruk te wekken. In werkelijkheid ontstonden de plannen al in de jaren twintig, in de tijd van de Weimarrepubliek. Burgemeester Adenauer zag er een mooi werkgelegenheidsproject in voor de vele werklozen in zijn stad en was de eerste die een snelweg liet bouwen.

Toen Hitler in 1933 aan de macht kwam, werd Adenauer ontslagen - hij was geen nationaal-socialist - en de door de burgemeester gebouwde snelweg werd gedegradeerd tot Landstraße, iets als een provinciale weg, beschrijft radiozender Deutschlandfunk in een reportage ter gelegenheid van het 90-jarige jubileum van de Autobahn.

Zo was de weg vrij voor Hitler om in september 1933, omringd door microfoons en camera’s, de eerste spade in de grond te steken voor de bouw van ‘zijn’ eerste Reichsautobahn, van Frankfurt naar Darmstadt (zie foto). Bij de feestelijke opening in 1935 wist de Duitse verzetsbeweging ISK naar eigen zeggen een stunt uit te halen: met chemicaliën die pas zichtbaar werden als er licht op viel, had ze “Nieder mit Hitler” op het wegdek geschreven.

In de jaren die volgden, breidde het wegennetwerk gestaag uit, dankzij het harde werk van arbeiders, die nauwelijks machines tot hun beschikking hadden en vaak slechts een schep hadden om de klus te klaren. Velen van hen woonden in slechte omstandigheden in werkkampen langs de wegen.

De nazi’s gebruikten de snelwegen in hun propaganda, als symbool van vooruitgang. Ook wilde Hitler de economie ermee in de benen helpen, en de massawerkloosheid tegengaan. Over de vraag of het snelwegnetwerk ook al een voorbereiding was op de latere oorlog, zijn de historici het oneens.

Uiteindelijk haalde het project van de nazi’s zijn doelen niet: de aangekondigde 600.000 banen leverde het bij lange na niet op, en de onvrede onder de arbeiders was groot. Toen in 1939 de Tweede Wereldoorlog begon kwam de snelwegbouw stil te liggen. Nog steeds zijn er resten van nooit afgebouwde trajecten te vinden in Duitsland. Maar toen in de jaren vijftig de Duitse economie opleefde - het fameuze Wirtschaftswunder - en ook Jan Modaal een auto kreeg, werd de snelwegbouw nieuw leven ingeblazen. En Adenauer was nog tot 1963 kanselier van de Bondsrepubliek Duitsland.

Redacteur Wiebke Pittlik vertelde maandag op Radio 1 in Villa VdB over 90 jaar Autobahn

Tags: Autobahn

Reacties

Geen reacties aanwezig

Maximaal 500 tekens toegestaan

Lees meer over 'Geschiedenis':

50 jaar geleden: Terreur bij Spelen in München

50 jaar geleden: Terreur bij Spelen in München

De 'vrolijke' Olympische Spelen van 1972 werden wreed verstoord door een bloedige gijzeling


Lees meer

De schaduw van de Duitse 'Ostpolitik'

De schaduw van de Duitse 'Ostpolitik'

Gastauteur Christie Miedema beschrijft hoe de 'Ostpolitik' van de jaren 80 het Oekraïnebeleid van Scholz beïnvloedt.


Lees meer

Herdenken: dilemma's en discussies

Herdenken: dilemma's en discussies

Een selectie van onze artikelen over herdenken in Nederland en Duitsland.


Lees meer

Tag der Befreiung: Russen niet welkom

Tag der Befreiung: Russen niet welkom

De inval van Rusland in Oekraïne overschaduwt en verdeelt de WOII-herdenkingen in Duitsland.


Lees meer


top
Op deze site worden cookies gebruikt, wilt u hiermee akkoord gaan?
Accepteer Weiger