Duitslandweb logo Duitslandweb

Duitse coalities: Jamaika, Biene Maja of Schwampel?
Overzicht Duitse coalities

Achtergrond - 15 juni 2017 - Auteur: Marja Verburg

Jamaika, Biene Maja of Schwampel: Duitsers geven graag opmerkelijke namen aan hun regeringscoalities. Een aantal van die coalities is redelijk nieuw, ze regeren sinds enkele jaren in de deelstaten. Daar zijn steeds vaker meer dan twee partijen nodig om een meerderheidsregering te vormen. De kans is aanwezig dat Duitsland zelf ook zo’n coalitie krijgt na de Bondsdagverkiezingen op 24 september.

Duitse coalities: Jamaika, Biene Maja of Schwampel? © dpa/picture-alliance
De kleuren van de Duitse partijen

De Koalitionspartner-Killer werd Merkel in 2013 genoemd: de kanselier die haar coalitiepartners gebroken achterlaat. In 2009 haalde de SPD na vier jaar samenwerken met de CDU/CSU het slechtste resultaat ooit en mocht terug naar de oppositiebanken. In 2013 kregen de liberalen na hun coalitie met Merkel een nog hardere klap: de FDP haalde de kiesdrempel niet en werd, voor het eerst in de Duitse naoorlogse geschiedenis, uit de Bondsdag gestemd.

Gevolg was een Bondsdag met slechts vier fracties: CDU/CSU, SPD, Die Linke en Bündnis 90/Die Grünen. De regeringspartijen CDU/CSU en SPD hebben ruim 80 procent van de zetels, de oppositiepartijen een kleine 20 procent - en daarmee weinig slagkracht.

Na september telt de Bondsdag waarschijnlijk zes fracties: de FDP is bezig met een comeback en de rechts-populistische AfD wordt waarschijnlijk voor het eerst in het parlement gekozen. Geen van de andere partijen wil met de AfD samenwerken, dus zij zal geen deel van een regeringscoalitie uitmaken. Maar de overige vijf fracties kunnen kleurrijke combinaties vormen. Een overzicht van mogelijke coalities na de Bondsdagverkiezingen op volgorde van waarschijnlijkheid:

Große Koalition (grote coalitie)

dpa/pict.-allCDU/CSU en SPD
Zo genoemd omdat ze uit de twee grootste partijen bestaat

Deze coalitie is voor de Bondsregering getalsmatig altijd mogelijk, maar niet erg populair omdat de oppositie in de Bondsdag dan klein is. Dat is niet goed voor het functioneren van het democratisch bestel. Toch is de kans aanwezig dat beide partijen samen verder regeren als andere coalities getalsmatig niet kunnen of inhoudelijk te ingewikkeld zijn.

Geregeerd op landelijk niveau: 1966-1969, 2005-2009, 20013-2017
Regeren in de deelstaten: Mecklenburg-Voorpommeren, Saarland en Saksen

Zwart-geel, soms ook spottend Biene Maja- of Tigerente-coalitie genoemd

Biene Maja Afb: Flickr/B90Gruene/ccCDU/CSU en FDP
Zo genoemd vanwege de partijkleuren zwart (CDU/CSU) en geel (FDP). (Tigerente is een in Duitsland populaire figuur van tekenaar Janosch)

Beide fracties kunnen samen een meerderheid halen in de Bondsdag, dan is de kans redelijk groot dat ze samen gaan regeren. Ze moeten allebei nog met hun verkiezingsprogramma komen. De FDP heeft vier jaar niet in de Bondsdag gezeten dus het is afwachten wat voor partij er nu terugkomt en of de fracties het met elkaar eens kunnen worden als ze genoeg stemmen halen.

Geregeerd op landelijk niveau: 1949-1957, 1961-1966, 1982-1998, 2009-2013
Regeren momenteel in: Noordrijn-Westfalen

Jamaica

Vlag van Jamaica. Afb: wiki/ccCDU/CSU, FDP en Die Grünen
Zo genoemd naar de kleuren van de Jamaicaanse vlag: zwart-geel-groen

Als de CDU/CSU en de FDP samen geen meerderheid hebben, kunnen ze Die Grünen erbij vragen als derde partij. De vraag is of de partijen het inhoudelijk met elkaar eens kunnen worden. In mei is een Jamaica-coalitie van de grond gekomen in Sleeswijk-Holstein. In Saarland hebben de drie partijen ook samen geregeerd tussen 2009 en 2012. En de CDU/CSU en Groenen - dus zonder FDP - regeren succesvol in Hessen en Baden-Württemberg.

Geregeerd op landelijk niveau: nog nooit
Regeren in de deelstaten: Sleeswijk-Holstein

Zwart-groen (als de Groenen als grootste partij is, ook wel Kiwi-coalitie genoemd)

Afb: flickr/moss/ccCDU/CSU en Die Grünen

Over een bondsregering van CDU/CSU en Groenen wordt de laatste jaren steeds vaker als serieuze optie gesproken. De aanhangers van beide partijen gelden als gematigd en burgerlijk en de partijen regeren al enkele jaren succesvol in Hessen en Baden-Württemberg (daar met de groene Winfried Kretschmann als minister-president). Maar de Groenen doen het slecht in de peilingen voor de Bondsdagverkiezingen, dus de kans lijkt heel klein dat ze samen een meerderheid halen. En zelfs áls, dan lijken andere partijen logischere keuzes voor de CDU/CSU.

Geregeerd op landelijk niveau: nog nooit
Regeren in de deelstaten: Hessen en Baden-Württemberg

Rood-rood-groen, R2G of Libanon

Vlag Libanon. Afb: wiki/ccSPD, Die Linke en Die Grünen
R2G: 2 rode partijen (SPD en Linke) en 1 groene / Libanon: naar de kleuren van de Libanese vlag

Na de benoeming van Martin Schulz tot lijsttrekker in januari steeg de SPD flink in de peilingen. Daardoor hadden de SPD, Die Linke en Die Grünen in februari in sommige peilingen een meerderheid. Nu de SPD de favorietenrol weer kwijt is, is die meerderheid ook verdwenen. R2G lijkt geen reële optie voor na de Bondsdagverkiezingen meer. Ook omdat zeker de SPD en Die Linke onderling behoorlijk verschillen op de belangrijke terreinen als buitenlands en veiligheidsbeleid.

Geregeerd op landelijk niveau: nog nooit
Regeren in de deelstaten: Berlijn en Thüringen

Ampel (stoplicht)

Ampel. Adb: dpa/pict-allSPD, FDP en Die Grünen
Genoemd naar de kleuren van een stoplicht, rood-geel-groen

Voor een bondsregering is dit geen momenteel geen reële optie. Nog los van de grote verschillen tussen de SPD en Die Grünen enerzijds en de FDP anderzijds, halen de partijen bij lange na geen meerderheid bij de Bondsdagverkiezingen.

Geregeerd op landelijk niveau: nog nooit
Regeren in de deelstaten: Rijnland-Palts

Rood-groen

SPD en Die Grünen

Beide partijen hebben samen geregeerd tussen 1998 en 2005, maar halen bij deze verkiezingen bij lange na geen meerderheid. Zelfs met Die Linke erbij (R2G, zie hierboven) komen ze zoals het er nu uitziet niet aan genoeg zetels. 

Geregeerd op landelijk niveau: 1998-2005
Regeren momenteel in de deelstaten: Bremen, Hamburg, Nedersaksen 

Rood-rood

SPD en Die Linke

Beide partijen zullen samen geen meerderheid halen in de Bondsdag dus deze coalitie zal er na de Bondsdagverkiezingen niet komen. Bovendien liggen de SPD en Die Linke op belangrijke punten ver uit elkaar.

Geregeerd op landelijk niveau: nog nooit
Regeren momenteel in de deelstaten: Brandenburg

Kenia, Afghanistan, schwarze Ampel of Schwampel

Vlag van Kenia. Afb.: wiki/ccCDU/CSU, SPD en Die Grünen
Genoemd naar de kleuren van de vlaggen / een zwarte variant van de Ampel

Voor na de Bondsdagverkiezingen is dit geen optie. CDU/CSU en SPD krijgen samen al zoveel stemmen, dat er geen enkele reden is om de Groenen er ook nog eens bij te vragen. Maar in Saksen-Anhalt is er wel zo’n coalitie. Bij de deelstaatverkiezingen van maart 2016 bleef de CDU de grootste partij, maar SPD werd gehalveerd en de AfD werd vanuit het niets de tweede partij. Omdat de CDU niet met de AfD wil regeren, was de Kenia-coalitie daar de enige combinatie met een meerderheid in het parlement.

Geregeerd op landelijk niveau: nog nooit
Regeren in de deelstaten: Saksen-Anhalt

Reacties

Geen reacties aanwezig

Maximaal 500 tekens toegestaan

Lees meer:

Politici vrezen leaks, social bots en fakenews

Politici vrezen leaks, social bots en fakenews

De Duitse verkiezingen in tijden van fakenews, sociale media en Russische cyberaanvallen.

Lees meer

Groenen krijgen campagne maar niet op gang

Groenen krijgen campagne maar niet op gang

Het gaat niet goed met Bündnis 90/Die Grünen. Hun lijsttrekkers en thema's spreken kiezers niet aan.

Lees meer

Populaire Merkel staat voor grote uitdagingen

Populaire Merkel staat voor grote uitdagingen

Bij 'De Staat van Duitsland - Die Wahl' analyseerden wetenschappers en journalisten de komende verkiezingen.

Lees meer

‘Sociale media voor veel politici te grote uitdaging’

‘Sociale media voor veel politici te grote uitdaging’

Mediawetenschapper Kay Hinz onderzoekt hoe de Duitse politiek gebruikt maakt van sociale media.

Lees meer


top
Op deze site worden cookies gebruikt, wilt u hiermee akkoord gaan?
Accepteer Weiger