Achtergrond

Dertig jaar geleden, op 15 januari 1990, verzamelden enkele duizenden burgers zich aan het eind van de middag voor het hoofdkwartier van de geheime dienst Stasi in Berlijn. De Muur was al gevallen, maar de geheime dienst was er nog, al was de naam gewijzigd en had het hoofd van de dienst huisarrest. Dat pikten de demonstranten niet langer.

Duitsland hoopt voor de vierde keer het Europees kampioenschap voetbal te winnen, wordt voorzitter van de Raad van de Europese Unie en viert de 30e verjaardag van de eenwording. En met negen jaar vertraging moet eindelijk het nieuwe vliegveld van Berlijn opengaan. Een overzicht van Duitsland in 2020.

De moord op CDU-politicus Lübcke en de aanslag in Halle schokten Duitsland en leidden tot grote bezorgdheid over extreem-rechts en antisemitisme. Duitsland stond in 2019 ook in het teken van 100 jaar Bauhaus en de viering van de 30e verjaardag van de val de Muur. Een selectie uit het nieuws van afgelopen jaar.

Historica Christina Morina werkte tot de zomer van 2019 op het Duitsland Instituut Amsterdam. Nu is ze hoogleraar in Bielefeld. Een afscheidsinterview.

Hebben de Hohenzollern, Duitslands belangrijkste adellijke familie, Adolf Hitler aan de macht geholpen? Van het antwoord op die vraag hangt veel af voor de nazaten van de familie. Zij willen eigendommen terug die na de Tweede Wereldoorlog werden afgenomen. De onderhandelingen met de Duitse staat lopen al jaren, maar zijn nu weer hoogst actueel.

Voor het eerst sinds ze kanselier is, bezoekt Angela Merkel vrijdag concentratiekamp Auschwitz in Polen. Het is opvallend dat ze dit belangrijke symbool van de jodenvervolging niet eerder bezocht. Merkel heeft het belang van het herinneren aan de Holocaust vaak benadrukt en spreekt zich regelmatig uit tegen het toenemende antisemitisme in Duitsland.

Na de val van de Muur vreesden Oost-Duitse burgerrechtenactivisten dat de geheime dienst de Stasi waardevolle dossiers zou vernietigen. Op 4 december 1989, precies 30 jaar geleden, bezetten zij daarom Stasi-centrales in Erfurt en andere steden in de DDR. Zo hebben zij veel Stasi-aktes veilig weten te stellen. Een mijlpaal in de vreedzame revolutie.

De val van de Berlijnse Muur op 9 november 1989 geldt als het belangrijkste moment in de vreedzame revolutie in de DDR. Maar net zo cruciaal was het aftreden van het Centraal Comité, het hoogste partij- en machtsorgaan in de DDR, op 3 december, vandaag 30 jaar geleden. Dat maakte de Wende onomkeerbaar.

Op het landelijke partijcongres van de rechts-nationalistische partij Alternative für Deutschland (AfD) werd afgelopen weekeinde duidelijk dat de partijtop de harde toon wil matigen en de kiezers rechts van het midden wil bereiken. In Braunschweig werd ook een opvolger voor partijvoorzitter Alexander Gauland gekozen. Tino Chrupalla bleek de kandidaat die voldoende draagvlak had in de verschillende vleugels van de partij.

De SPD-leden hebben Saskia Esken en Norbert Walter-Borjans tot nieuwe voorzitters gekozen. Zij zijn kritisch over de grote coalitie van CDU/CSU en SPD. De vraag is of het duo aanstuurt op het einde van het kabinet Merkel-IV. Dat wordt een van de belangrijkste onderwerpen van het SPD-partijcongres komend weekend.