Onbegrip en verdriet na aanslag Pride Berlijn

De ontzetting na de aanslag van zaterdag in Berlijn is groot. Veel mensen toonden de afgelopen dagen hun verdriet, medeleven en bezorgdheid. Ze legden bloemen neer en brandden kaarsen in het park waar de aanslag plaatsvond en bij de Brandenburger Tor. Kanselier Merz riep mensen zondag tijdens een herdenkingsdienst op zich niet te laten intimideren. "Zulke daden hebben slechts één doel: ze willen onze samenleving splijten, ze willen het belangrijkste van ons afnemen dat we hebben, namelijk onze openheid en onze vrijheid", aldus de kanselier. Misdadigers en extremisten hebben geen plaats in het midden van de samenleving, zei hij. "Wij zijn met meer, wij zijn sterker."  

Bij de aanslag zaterdagavond kwam een vrouw uit Warschau om het leven, die met haar dochter de Pride bezocht, en raakten 29 anderen gewond. Abdul B., een Duitse staatsburger met Libanese wortels, wordt ervan verdacht met een busje op een mensenmenigte te zijn ingereden in het Berlijnse park Tiergarten. Daar vierden mensen feest vanwege Christropher Street Day (CSD), zoals de Pride in Duitsland heet. Toen hij het busje had verlaten, viel hij vermoedelijk mensen aan met een kapmes. 

B. werd zondag door de politie doodgeschoten. Hij wist in eerste instantie te ontvluchten, tot hij zondag in een volkstuinencomplex in de Berlijnse wijk Spandau werd opgespoord. De politie schoot op hem toen hij agenten met een mes probeerde aan te vallen.

Het onderzoek naar de aanslag is inmiddels overgenomen door de Bundesanwaltschaft, de openbare aanklager. Dat gebeurt bij ernstige terreurzaken of bij zaken waarbij de binnenlandse veiligheid in het geding is.

Voorwaardelijke straf

De roep om consequenties neemt sinds zondag toe. Zo willen Duitse politici een strengere toepassing van het strafrecht. Abdul B., die is geboren en getogen in Duitsland, heeft zich vorig jaar geprobeerd aan te sluiten bij IS in Syrië. Dat mislukte. Hij werd opgepakt in Libanon, zat daar drie maanden vast en werd toen uitgeleverd aan Duitsland. Daar werd hij, onder meer voor het beramen van een terreuractie, volgens het jeugdstrafrecht veroordeeld tot 22 maanden voorwaardelijk en vrijgelaten. Een van de voorwaarden was dat hij moest meedoen aan een deradicaliseringsprogramma. Het oordeel was nog niet definitief, het openbaar ministerie was ertegen in beroep gegaan en had een strengere straf geëist. 

Update 28-7-2026: De federale recherche BKA beoordeelde Abdul B. enkele weken voor de aanslag als Hochrisikoperson, iemand bij wie het risico op een gewelddaad groot is. Dat bleek maandag uit onderzoek van de regionale zenders NDR, WDR en de Süddeutsche Zeitung. De Berlijnse recherche had een geheime camera geïnstalleerd die de ingang van de woning van B. filmde. De camera zou hebben geregistreerd hoe hij zaterdagavond, kort voor de aanslag, zijn huis verliet. Hoewel verschillende diensten B. dus in de gaten hielden, wisten ze niet van zijn aanslagplannen. Dat is volgens NDR, WDR en de Süddeutsche Zeitung eerder pech dan het falen van de diensten. "Je kunt niet zeggen dat de politie en het openbaar ministerie het gevaar dat van B. uitging negeerden, blijkt uit dit nieuwe onderzoek." 

In Duitsland is veel onbegrip over de voorwaardelijke straf die Abdul B kreeg opgelegd. "Ik wil dat niet beoordelen, dat is de onafhankelijkheid van justitie, maar ik heb er echt geen woorden voor", zei burgemeester van Berlijn Kai Wegner (CDU) afgelopen weekeinde tegen de regionale zender rbb. Minister van Binnenlandse Zaken Alexander Dobrindt (CSU) zei zondag op de Duitse zender RTL: "Dat je bij deze mate van dreiging, waar hier ook sprake van was, tot een voorwaardelijke straf komt, is zeker niet te begrijpen." Hoe dat kon gebeuren, wordt nu onderzocht, aldus de minister. 

'Islamistische Gefährder'

Het gevaar dat van islamisten uitgaat, wordt echter niet onderschat, zei Dobrindt. De veiligheidsinstanties houden dat zeer precies in de gaten, die kijken naar rechtse en linkse extremisten en naar Islamisten, aldus de minister. "Je moet tegen dit alles in gelijke mate vechten."

Update 28-7-2026: Bij Duitse veiligheidsinstanties zijn 410 zogenoemde islamistische Gefährder bekend, extremisten die in staat zijn ernstige geweldsdelicten te plegen. Dat blijkt uit cijfers van de federale recherche BKA, waarover dinsdag onder meer Duitse media Tagesschau en RND berichtten. 255 van deze Gefährder bevinden zich in Duitsland, 100 van hen zitten vast. Een probleem is dat steeds meer jonge mensen radicaliseren en dat dit online via sociale media gaat. Daardoor merken hun eigen omgeving en veiligheidsdiensten dat vaak niet, legde extremisme-onderzoeker Ahmad Mansour dinsdagmorgen uit op de publieke zender ARD. Van Abdul B. was bij de diensten wel bekend dat hij geradicaliseerd was, aldus Mansour. Hij komt tot een andere conclusie dan de onderzoekers van de WDR, NDR en de Süddeutsche Zeitung: "In dit geval had de aanslag voorkomen kunnen worden als de veiligheidsdiensten hun werk beter hadden gedaan."    

Strengere wetgeving

Sinds de aanslag wordt de roep naar strengere wetgeving luider. Verschillende politici eisen dat in terreurzaken geen jeugdstrafrecht meer wordt toegepast en dat het islamisme in Duitsland harder wordt aangepakt. De ZDF liet zondag terreurdeskundige Peter Neumann aan het woord, die zei dat het Duitse strafrecht voor terrorisme te mild is. In andere Europese landen worden langere straffen opgelegd, zei hij. Ook is er volgens hem te weinig aandacht bij zulke zaken voor de bescherming van de bevolking. De politievakbond wil meer bevoegdheden, zoals toegang tot bestanden op computers en telefoons en videobewaking. Die bevoegdheden krijgen veiligheidsdiensten vaak wel na een terreurdaad, om de zaak te onderzoeken, maar niet daarvoor, om een aanslag te kunnen voorkomen, aldus de voorzitter. "Het probleem is dat in Duitsland de privacy-bescherming voor de bescherming van slachtoffers gaat."

Update 28-7-2026: Dobrindt wil islamistische Gefährder die nog niet vastzitten preventief kunnen laten opsluiten of verplichten een elektronische enkelband te dragen, zei hij maandagavond bij de ARD. De inzet van elektronische enkelbanden is sinds de aanslag op de kerstmarkt in Berlijn van 2016 toegestaan, meldt de ARD, al verschilt het per deelstaat hoe dat wordt gehandhaafd. Onderzoeker Mansour is kritisch over deze repressieve maatregelen. Die worden na elke aanslag aangekondigd, maar doorgaans komt daar weinig van terecht, zegt hij. "De Duitse politiek heeft het thema islamisme de afgelopen jaren niet serieus genoeg genomen", aldus Mansour. Als je daar echt wat tegen wil doen, moet je volgens hem niet alleen repressieve maatregelen nemen, maar vooral veel meer investeren in preventie. "We moeten voor elke ziel strijden voordat jonge mensen radicaliseren." 

 

 

 

Dit bericht op Instagram bekijken

Een bericht gedeeld door Senatskanzlei Berlin (@regberlin)